Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) ve Mirasın Reddi: Usul, Süreler ve Sonuçlar

Son güncelleme: 9 Ağustos 2026

Bir yakınını kaybeden mirasçının önündeki ilk iki hukuki adım çoğu zaman aynıdır: mirasçı sıfatını belgeleyen mirasçılık belgesini almak ve — tereke borçluysa — üç aylık ret süresi dolmadan mirası reddedip reddetmeyeceğine karar vermek. Ortaklığın giderilmesinden tapu intikaline, tenkis davasından banka işlemlerine kadar hemen her miras işlemi bu iki kurumla başlar. Bu yazıda mirasçılık belgesinin nereden ve nasıl alınacağını, itiraz yolunu ve mirasın gerçek/hükmen reddine ilişkin kuralları ele alıyoruz.

Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nedir?

Mirasçılık belgesi, kimlerin hangi payla mirasçı olduğunu gösteren resmî belgedir (TMK m. 598). Tapuda intikal, bankadaki hesapların çekilmesi, araç devri ve mirasla ilgili tüm davalar için ön şarttır. Belge kurucu değil açıklayıcıdır: Mirasçılık ölümle kendiliğinden kazanılır; belge yalnızca bunu ispatlar ve aksi ispat edilinceye kadar geçerli bir karine oluşturur. Miras intikali tapu harcına tabi değildir; intikal ve diğer tapu işlemlerinin masraflarını Tapu Harcı Hesaplama Aracı ile hesaplayabilirsiniz.

Nereden alınır?

• Noterden: 2011'den bu yana yasal mirasçılar mirasçılık belgesini herhangi bir noterden, nüfus kayıtları üzerinden aynı gün alabilir. Uygulamada en hızlı yol budur.

• Sulh Hukuk Mahkemesi'nden: Her zaman mümkündür. Noterin belge veremeyeceği hallerde tek yol mahkemedir: nüfus kayıtlarının yetersiz veya çelişkili olması, yabancılık unsuru (yabancı mirasçı veya yurt dışı kayıtları — bu hâlin ayrıntısı ve uygulanacak hukuk için yurt dışından miras işlemleri yazımıza bakınız), vasiyetname veya miras sözleşmesi bulunması, evlatlık ilişkisi ve benzeri özel durumlar. Bu bir çekişmesiz yargı işidir; herhangi bir yer sulh hukuk mahkemesine başvurulabilir ve mirasçılardan her biri tek başına talep edebilir.

Belgeye itiraz: Belgenin yanlış olduğunu (örneğin bir mirasçının atlandığını veya payların hatalı hesaplandığını) düşünen ilgilinin izleyeceği yol, belgeyi kimin verdiğine göre değişir:

• Noterden alınan belgeye itiraz: Menfaati ihlal edilen kişi, Noterlik Kanunu m. 71/C uyarınca sulh hukuk mahkemesine itiraz eder. Yargıtay 14. HD'nin 19.11.2020 tarihli, 2016/16992 E. ve 2020/7494 K. sayılı kararı, noterlerin verdikleri mirasçılık belgeleri hakkında menfaati ihlal edilenlerin başvuracağı yerin sulh hukuk mahkemesi olduğunu bu hükme dayandırır.

• Mirasçılık belgesinin iptali ve yeni belge verilmesi davası: Belgede mirasçı görünen kişilere karşı hasımlı olarak açılır ve Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülür; süreye tabi değildir. Yargıtay 14. HD'nin 02.03.2016 tarihli, 2015/16223 E. ve 2016/2633 K. sayılı kararına göre bu dava, hasımlı açılması zorunlu olduğundan çekişmesiz yargı kapsamından çıkıp çekişmeli yargı niteliği kazanır ve görev asliye hukuk mahkemesindedir; Yargıtay 17. HD'nin 25.12.2013 tarihli, 2013/18551 E. ve 2013/18320 K. sayılı kararı da miras paylarının değişebileceği gerekçesiyle aynı sonuca varır.

• Yetki: İptal ve yeni belge verilmesi davalarında mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesinin yanı sıra mirasçıların her birinin oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir (Yargıtay 5. HD'nin 15.05.2023 tarihli, 2023/309 E. ve 2023/4770 K. sayılı kararı).

Vasiyetname bulunan hâllerde noterden mirasçılık belgesi alınamaz; vasiyetnamenin açılması ve itiraz süreci için bkz. Vasiyetname: Düzenlenmesi, Türleri ve İptali.

Mirasın Reddi (Reddi Miras) Nedir?

Mirasçılar, miras bırakanın yalnızca malvarlığını değil borçlarını da külliyen kazanır ve kural olarak bu borçlardan kendi kişisel malvarlıklarıyla da sorumludur. Tereke borca batıksa mirasçının korunma yolu mirasın reddidir. Kanun iki tür ret öngörür:

Gerçek ret (TMK m. 605/1, 606):

• Mirasçı, üç ay içinde miras bırakanın son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi'ne sözlü veya yazılı beyanla mirası reddeder. Beyan kayıtsız ve şartsız olmalıdır; ret, mahkemenin özel kütüğüne tescil edilir ve reddeden mirasçıya istemi halinde belge verilir.

• Süre, yasal mirasçılar için kural olarak ölümü öğrendikleri tarihte, atanmış mirasçılar için tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihte işlemeye başlar. Üç aylık süre hak düşürücüdür; durmaz ve kesilmez. Önemli sebeplerin varlığı halinde sulh hâkimi süreyi uzatabilir veya yeni süre tanıyabilir (TMK m. 615). Yargıtay 8. HD'nin 25.04.2014 tarihli, 2013/11879 E. ve 2014/8159 K. sayılı kararına göre mahkeme, uzatma isteyen mirasçıya önemli sebeplerini açıklaması ve delillerini sunması için imkân tanımalı, ayrıca mirası kabul anlamına gelen bir tasarrufunun bulunup bulunmadığını araştırmalıdır.

• Notere yapılan ret beyanı geçersizdir; beyanın mutlaka sulh hukuk mahkemesine yapılması gerekir. Avukatla yapılacaksa vekâletnamede mirasın reddine ilişkin özel yetki bulunmalıdır.

• Ret hakkı düşer: Mirasçı süresi içinde ret beyanında bulunmaz, terekeyi sahiplenir (olağan yönetim dışında işlemler yapar, tereke mallarını gizler veya kendine mal eder) ya da reddi süresinde yapmazsa mirası kayıtsız şartsız kazanmış sayılır (TMK m. 610).

Sahiplenmenin uygulamadaki tipik örneği, muris adına kayıtlı taşınmazları kendi adına intikal ettirip satmaktır. Yargıtay 14. HD'nin 04.04.2016 tarihli, 2015/12439 E. ve 2016/3994 K. sayılı kararında; ret süresi sona ermeden tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden mirasçının mirası reddedemeyeceği belirtilmiş; taşınmazları intikal ettirip satan mirasçıların ret hakkının düştüğü kabul edilmiştir. Ölçüt, yapılan işlemin olağan yönetim sınırını aşmasıdır (Yargıtay 10. HD'nin 09.11.2022 tarihli, 2022/7255 E. ve 2022/13952 K. sayılı kararı).

Ret beyanı için doldurulabilir örnek mirasın reddi dilekçesi sayfamızdan yararlanabilirsiniz.

Hükmen ret (TMK m. 605/2):

• Ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise miras reddedilmiş sayılır; ayrıca beyan gerekmez. Ödemeden acz, terekenin pasifinin (borçlarının) aktifinden fazla olması, yani terekenin borca batık olmasıdır (Yargıtay 14. HD'nin 22.10.2020 tarihli, 2016/16065 E. ve 2020/6541 K. sayılı kararı). Bu karineye dayanan mirasçı, üç aylık süre geçmiş olsa bile her zaman terekenin borca batık olduğunun tespiti davasını açabilir veya alacaklıların takip ve davalarında bunu savunma olarak ileri sürebilir. Ancak terekeyi sahiplenmiş mirasçı bu imkândan yararlanamaz; buna karşılık yalnızca mirasçılık belgesi (veraset ilamı) almak tek başına terekeyi sahiplenme sayılmaz ve ret hakkını düşürmez (Yargıtay 14. HD'nin 04.06.2020 tarihli, 2016/13527 E. ve 2020/3370 K. sayılı kararı).

• Borca batıklığın tespiti, murisin ölüm tarihi itibarıyla malvarlığındaki aktif ve pasiflerin net biçimde ortaya konulmasını gerektirir; mahkeme tapu, banka, vergi dairesi, trafik tescil ve SGK kayıtlarını araştırır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 26.05.2022 tarihli, 2019/719 E. ve 2022/752 K. sayılı kararı). Davanın kendisi de süreye bağlı değildir (Yargıtay 7. HD'nin 28.11.2024 tarihli, 2024/361 E. ve 2024/5332 K. sayılı kararı).

• Sahiplenme burada da aynı ölçütle değerlendirilir: kendisine yönelik haciz tehdidi ve baskısı altında yapılan ödemeler tereke işlemlerine karışma sayılmaz (Yargıtay 7. HD'nin 07.03.2024 tarihli, 2023/1353 E. ve 2024/1413 K. sayılı kararı); terekenin olağan yönetimi dışında bir işlem ve eylemi tespit edilemeyen mirasçının ret hakkı düşmez (Yargıtay 7. HD'nin 25.09.2025 tarihli, 2025/4043 E. ve 2025/3861 K. sayılı kararı).

• Hükmen ret kesinleştiğinde, bu hükümlerden yararlanan mirasçı miras bırakanın borçlarından sorumlu tutulamaz (Yargıtay 11. HD'nin 14.04.2014 tarihli, 2013/18050 E. ve 2014/7308 K. sayılı kararı).

Bu yol için doldurulabilir terekenin borca batık olduğunun tespiti dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.

Reddin Sonuçları

• Payın geçişi (TMK m. 611): Yasal mirasçı reddederse payı, miras açıldığında kendisi sağ değilmiş gibi hesaplanır — yani kural olarak kendi altsoyuna geçer. Bu nedenle borca batık terekede yalnızca kendinizin ret beyanı yetmez; payın geçeceği çocuklarınız (küçüklerse yasal temsilcileri aracılığıyla ve gerektiğinde vesayet makamının izniyle) için de ret sürecinin yürütülmesi gerekir.

• Küçük ve kısıtlı mirasçılar: Küçük adına ret, sıkı usule bağlıdır. Yargıtay 14. HD'nin 16.09.2020 tarihli, 2016/14860 E. ve 2020/5039 K. sayılı kararına göre mirasın hükmen reddinin velayeten ileri sürülebilmesi için küçüğe kayyım atanması gerekir; mirasçı vesayet altındaysa ret için vesayet makamının izninden sonra denetim makamının da izni aranır. Vasinin kısıtlı adına bu davayı açması da vesayet makamının iznine, husumete izin verilmesi hâlinde denetim makamının onayına bağlıdır (TMK m. 462/8, m. 463/5; Yargıtay 14. HD'nin 11.10.2016 tarihli, 2016/6751 E. ve 2016/8260 K. sayılı kararı).

• Altsoyun tamamının reddi (TMK m. 613): Altsoyun tamamı reddederse bunların payı sağ kalan eşe geçer.

• En yakın mirasçıların tamamının reddi (TMK m. 612): Bu halde tereke, sulh hukuk mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir; borçlar tereke ile sınırlı olarak ödenir, artan olursa mirasçılara verilir.

• Kişisel haklar etkilenmez: Ret, mirasçının kendi kişisel hakkı olan alacakları etkilemez; destekten yoksun kalma tazminatı, ölüm aylığı/dul-yetim aylığı ve hayat sigortasından doğan haklar reddedilse dahi alınabilir.

• Alacaklılara karşı iptal (TMK m. 617): Kendi malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçının, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddetmesi halinde alacaklılar, altı ay içinde reddin iptalini dava edebilir. Bu hak düşürücü süre, reddin mahkemenin özel kütüğüne kaydedildiği tarihten işlemeye başlar; ret davasının açıldığı tarih esas alınamaz (Yargıtay 7. HD'nin 15.12.2025 tarihli, 2025/5474 E. ve 2025/5386 K. sayılı kararı).

Kiracının ölümünde kira ilişkisinin mirasçılara geçişi ve fesih hakları ayrı yazımızın konusudur: Kiracının Ölümü Halinde Kira İlişkisi.

Tereke içeriğinin belirlenmesi ve korunması için terekenin tespiti davası, payların anlaşmayla bölüştürülmesi için miras taksim sözleşmesi ve denkleştirme, sağ kalan eşin konut üzerindeki öncelik hakları için Sağ Kalan Eşin Aile Konutu Üzerindeki Hakları yazılarımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Sonuç: Pratik Öneriler

• Ölümden sonra ilk iş olarak terekenin borç durumunu araştırın (bankalar, vergi dairesi, SGK, icra kayıtları); üç aylık ret süresi hızlı geçer. Ret süresinin ve diğer miras davalarının (tenkis, istihkak) son tarihlerini ölüm tarihine göre Süre Takvimi aracıyla hesaplayabilirsiniz.

• Ret kararı aldıysanız terekeyi sahiplenmeyin: tereke malını satmak, devretmek veya kendinize mal etmek ret hakkını düşürür. Cenaze gideri ödemek ve olağan koruma işlemleri ise sahiplenme sayılmaz.

• Ret zincirini planlayın: Kendi reddinizle payın altsoyunuza geçeceğini unutmayın; aile içindeki tüm halkalar için ret beyanlarını süresinde yaptırın.

• Basit durumlarda mirasçılık belgesini noterden almak zaman kazandırır; vasiyetname veya yabancılık unsuru varsa doğrudan sulh hukuk mahkemesine başvurun.

• Şüpheli devirler veya saklı pay ihlali varsa mirasçılık belgesini aldıktan sonra tenkis ve muris muvazaası seçeneklerini süreleri kaçırmadan değerlendirin.

Payların tespiti için miras payı hesaplama aracını, intikalde doğacak vergi için veraset ve intikal vergisi hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Miras yoluyla edinilen taşınmazın satışında değer artışı kazancı vergisi doğmaz; ayrıntı için değer artışı kazancı hesaplama aracına bakın.