Av. Arif Gölcan Hukuk Bürosu İletişim
+90 542 312 01 02 WhatsApp SMS info@arifgolcan.av.trE-posta Konum İletişim Formu

4721 S. Türk Medeni Kanunu · m. 495-501 ve 506

Miras Payı ve Saklı Pay Hesaplama

Hayatta olan mirasçıları işaretleyin; zümre sistemine göre her mirasçının yasal miras payını, saklı payını ve murisin serbestçe tasarruf edebileceği kısmı anında görün.

Boşanma kararı kesinleşmişse veya mirastan çıkarma/feragat varsa "Yok" seçin.

Birinci Zümre — Altsoy

Çocuk, torun ve evlatlıklar. Altsoy varsa ana-baba ve kardeşler mirasçı olamaz.

Bu çocuğun payı kendi altsoyuna (torunlara) geçer.

İkinci Zümre — Ana, Baba ve Kardeşler

Yalnızca altsoy yoksa mirasçı olur.

Öz kardeşler esas alınır. Vefat eden ana veya babanın payı, o taraftaki altsoyuna (kardeşlere) geçer.

Üçüncü Zümre — Büyükanne, Büyükbaba ve Çocukları

Yalnızca altsoy, ana-baba ve kardeş yoksa mirasçı olur.

Borçlar ve cenaze masrafları düşüldükten sonraki net değer. Girerseniz paylar TL olarak da gösterilir.

Mirasçı Grubu

Saklı pay nedir? Murisin vasiyetname veya bağışla dahi elinden alamayacağı asgari miras payıdır. Muris bu sınırı aşan tasarrufta bulunmuşsa, saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açarak tasarrufun saklı payı aşan kısmının indirilmesini isteyebilir. Dava, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır (TMK m. 571).

Zümre (Parantel) Sistemi Nasıl İşler?

Türk Medeni Kanunu, yasal mirasçıları üç zümreye ayırır. Önceki zümrede tek bir mirasçı varsa, sonraki zümre hiç mirasçı olamaz. Bir zümre içinde ise ölen kişinin payı kendi altsoyuna geçer (halefiyet ilkesi):

1. Zümre: Altsoy (çocuk, torun) → 2. Zümre: Ana-baba ve altsoyu (kardeşler) → 3. Zümre: Büyükanne-büyükbaba ve altsoyu

Sağ kalan eş hiçbir zümreye dâhil değildir; hangi zümre mirasçı oluyorsa onunla birlikte ve zümre uzaklaştıkça artan oranda mirasçı olur (TMK m. 499):

Eşin birlikte mirasçı olduğu zümreEşin payıZümreye kalan
Altsoy (çocuk, torun) ile birlikte1/43/4
Ana-baba zümresi ile birlikte1/21/2
Büyükanne-büyükbaba ve çocukları ile3/41/4
Bunlardan hiçbiri yoksaTamamı

Üçüncü zümrede büyükanne ve büyükbabaların çocukları (teyze, dayı, hala, amca) mirasçı olabilir; bunların çocukları (kuzenler) eşle birlikte mirasçı olamaz. Hiç mirasçı yoksa miras Devlete geçer (TMK m. 501).

Saklı Pay Oranları

Saklı pay, mirasçının yasal miras payının belirli bir oranıdır — terekenin değil. Önce yasal pay bulunur, sonra bu oran uygulanır:

MirasçıSaklı pay (yasal payın)Dayanak
Altsoy (çocuk, torun)1/2TMK m. 506/1
Ana ve babadan her biri1/4TMK m. 506/2
Sağ kalan eş — altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikteTamamıTMK m. 506/3
Sağ kalan eş — diğer hâllerde3/4TMK m. 506/3
KardeşlerYok5650 s. K. ile kaldırıldı (2007)
Büyükanne, büyükbaba, teyze, dayı, hala, amcaYok
Tasarruf edilebilir kısım = Tereke − Saklı payların toplamı

Muris, tasarruf edilebilir kısım üzerinde vasiyetname, miras sözleşmesi veya bağışla serbestçe tasarruf edebilir. Bu sınırı aşan tasarruflar kendiliğinden geçersiz olmaz; ancak tenkis davasıyla saklı payı aşan kısım oranında indirilir.

Hesaba Dâhil Edilen Tereke

Saklı pay hesabında yalnızca ölüm anındaki malvarlığı değil, tenkise tâbi kazandırmalar da hesaba katılır (TMK m. 565): mirasçılara mirastan mahsup edilmek üzere yapılan kazandırmalar, murisin ölümünden önceki son bir yıl içinde yaptığı olağan olmayan bağışlar ve saklı payı bertaraf etmek amacıyla yapılan tasarruflar. Bu kalemler terekeye eklendikten sonra saklı pay hesaplanır.

Aracın Yaptığı Basitleştirmeler

İkinci zümrede kardeşler öz kardeş kabul edilir; ana bir veya baba bir (üvey) kardeşler yalnızca kendi ana ya da babalarının kolundan pay alır ve sonuç değişir. Üçüncü zümrede her tarafın (anne/baba tarafı) kendi içinde eşit bölündüğü varsayılır. Mirasın reddi, mirastan çıkarma (ıskat), mirastan yoksunluk, miras payının devri ve denkleştirme (iade) yükümlülükleri hesaba dâhil değildir; bu hâllerde paylar değişir.

Sağ Kalan Eşin Mal Rejimi Alacağı Ayrıdır

Sağ kalan eş, miras payından önce mal rejiminden doğan katılma alacağını alır. Yani önce edinilmiş mallara katılma rejimi tasfiye edilir, eşin alacağı terekeden çıkarılır; kalan tereke üzerinden miras payları hesaplanır. Bu araç yalnızca miras aşamasını hesaplar.

Bu araç genel bilgilendirme amaçlıdır ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun yasal mirasçılığa ilişkin hükümlerine dayanır. Üvey kardeşlik, mirasın reddi, mirastan çıkarma, denkleştirme, evlilik dışı soybağı ve mal rejimi tasfiyesi gibi durumlar sonucu değiştirebilir. Somut olayınız için mirasçılık belgesi ve bir avukat görüşü esas alınmalıdır.