Hukuki Maliyet Şeffaflığı: Bir Dosya Size Neye Mal Olur?

Son güncelleme: 2 Ağustos 2026

Son güncelleme: 2 Ağustos 2026 · AAÜT 4 Kasım 2025 tarihli ve 33067 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır; harç ve tebligat kalemleri 2026 tarifelerine dayanır. Bir sonraki tarife her yıl Kasım ayında güncellenir.

Bir avukatla çalışmaya karar veren müvekkilin ilk sorusu neredeyse her zaman aynıdır: "Bu iş bana kaç para tutar?" Türkiye'de bu sorunun net cevabı çoğu zaman verilmez; verilse bile tek bir rakam olarak söylenir, oysa hukuki maliyet her zaman birden fazla kalemin toplamıdır ve bu kalemlerin bir kısmı avukata, bir kısmı devlete, bir kısmı da bilirkişi–arabulucu–noter gibi üçüncü kişilere gider. Bu sayfa, bir dosyanın gerçekte hangi kalemlerden oluştuğunu, hangi kalemin nasıl belirlendiğini ve müvekkilin baştan hangi soruları sormasının doğru olduğunu ortaya koymak için hazırlanmıştır.

Amaç, bu büroya ilişkin bir fiyat listesi vermek değildir. Aşağıdaki çerçeve herhangi bir avukatla çalışırken beklenebilir kalemleri gösterir; kendi dosyanız için bir avukatla önceden yazılı bir çerçeve konuşulmadan sağlıklı bir öngörü yapmak mümkün değildir.

Üç Ayrı Kalem: Avukatlık Ücreti, Yargı Harçları, Yargılama Giderleri

Hukuki maliyeti anlamanın ilk şartı, birbirine sık sık karıştırılan üç kalemi ayırmaktır:

• Avukatlık ücreti (vekâlet ücreti). Avukata ödersiniz. Miktarı, sizinle avukat arasındaki avukatlık sözleşmesi ile belirlenir. Yasa taban ve tavan koyar (aşağıda).
• Yargı harçları. Devlete (Maliye Hazinesi'ne) ödersiniz. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun (1) sayılı tarifesine göre hesaplanır. Avukatınızın buradaki tek rolü sizi bilgilendirmektir; harç bir gelir kalemi değil, mahkemenin veznesine yatırılan bir vergidir.
• Yargılama giderleri. Dosyanın masraflarıdır: gider avansı (tebligat, müzekkere), bilirkişi ücreti, keşif harcı, tanık ücreti, tercüman ücreti, noter masrafı, arabuluculuk ücreti… Bunlar da avukata değil; bilirkişiye, mahkeme veznesine, notere ya da arabulucuya gider.

Somut bir dosyada devlete ödenecek harç ve yargılama giderlerinin tahmini için Dava Harç ve Masraf Hesaplama Aracımızı kullanabilirsiniz; kira tespit, tahliye ve ortaklığın giderilmesi davalarında dava türüne göre kalemleri tek tek gösterir.

Avukatlık Ücretinin Yasal Çerçevesi: AAÜT Tabanı ve %25 Sözleşme Tavanı

Türkiye'de avukatlık ücreti, aynı anda üç kaynaktan sınırlanır: Avukatlık Kanunu (m. 164), Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) ve varsa yazılı avukatlık sözleşmesi.

Kural üç adımdır:

1. Serbestçe kararlaştırılır. Ücret, avukatla müvekkil arasında serbestçe konuşulur (Av. K. m. 164/1). Bu esneklik önemlidir; dosyanın büyüklüğü, aciliyeti, uzaktan iş yürütülmesi gibi etkenler ücrete yansır.
2. Tarifenin altına inilemez. AAÜT her iş türü için bir asgari tutar belirler; sözleşme bu tutarın altına inemez (Av. K. m. 164/4). Örneğin sulh hukukta görülen bir dava için AAÜT'nin 2026 için öngördüğü asgari maktu ücret 30.000 TL'dir; sözleşme bunu geçersizleştirecek biçimde daha düşük yapılamaz.
3. Nispi ücrette %25 üst sınır vardır. Ücret, dava değerinin bir yüzdesi olarak (yani "başarıya bağlı" tarzda) kararlaştırılıyorsa, bu oran %25'i aşamaz (Av. K. m. 164/4). Örneğin 500.000 TL'lik bir alacak davasında sözleşmede %25'ten yüksek bir oran yazılamaz; yazılırsa aşan kısım geçersizdir.

AAÜT'den seçilmiş 2026 maktu tutarları

Aşağıdaki tutarlar, sık karşılaşılan iş türleri için tarifenin öngördüğü asgari tutardır. Nispi ücret hesabına da (aşağıya bakınız) taban olarak uygulanır. Tam tarife için güncel AAÜT sayfamıza, kendi dosyanızın hesabını görmek için Vekâlet Ücreti Hesaplama Aracımıza bakabilirsiniz.

Konusu para olan davalarda AAÜT ayrıca nispi ücret tarifesi uygular: örneğin 1.200.000 TL'lik bir alacak davasında karşı tarafa yükletilecek asgari nispi ücret 186.000 TL'dir. Bu nispi hesap iki sınırla yumuşatılır: (1) ücret, davanın görüldüğü mahkemenin maktu ücretinin altına inemez; (2) hükmedilen ücret, kabul veya reddedilen miktarı geçemez (AAÜT m. 13). Ayrıntı için güncel AAÜT sayfası ve Vekâlet Ücreti Hesaplama Aracı.

Ücret Yapısı Türleri: Maktu, Saatlik, Nispi ve Karma

Avukatlık sözleşmesi ücreti dört ana biçimden birinde belirler; hangi biçimin uygun olduğu iş türüne, süresine ve kestirilebilirliğine bağlıdır.

Maktu (sabit) ücret

Belirli bir iş için baştan sabit bir tutar üzerinde anlaşılır. Kestirilebilir işler için en yaygın modeldir: bir ihtarname çekmek, bir sözleşme hazırlamak, tek celselik bir tespit davası, mirasçılık belgesi almak, arabuluculuk oturumuna vekil sıfatıyla katılmak gibi. Müvekkil için avantaj öngörülebilirlik, dezavantaj beklenmedik iş büyümesinde ek sözleşme gerekmesidir.

Saatlik ücret

İşin ne kadar süreceği baştan bilinmiyorsa (sürekli müzakere, kurumsal danışmanlık, karmaşık soruşturma), avukatın kaydettiği saat üzerinden ücretlendirme yapılır. Türkiye'de bireysel dosyalarda saatlik ücret nadirdir; ağırlıklı olarak kurumsal danışmanlıkta uygulanır. Sözleşmede saatlik ücretin ne olduğu, hangi işlerin dahil olduğu ve azami bir tavan bulunup bulunmadığı yazılmalıdır.

Nispi (dava değerine oranlı) ücret

Ücret, dava değerinin belirli bir yüzdesi olarak kararlaştırılır. Bu model çoğunlukla başarıya bağlı ücret olarak kurgulanır: avukat davadan bir sonuç çıkarsa yüzdesel bir ücret alır, çıkaramazsa (veya belirlenen eşiğin altında kalırsa) sınırlı bir ücret alır. Yasa burada iki net sınır koyar:

• Oran %25'i aşamaz (Av. K. m. 164/4).
• Nispi ücret hesabı, AAÜT'deki mahkemeye özgü maktu tutarın altına inemez (AAÜT m. 13).

Başarıya bağlı modelin ekonomik mantığı, davanın kestirilemez uzun sürmesi ya da müvekkilin başlangıçta ücreti karşılayacak likiditesinin bulunmamasıdır. Alacak davalarında, tazminat davalarında ve büyük değerli katılma alacağı dosyalarında yaygındır. Sözleşmede hangi kazanımın "başarı" sayılacağı (hüküm, tahsilat, sulh, teminatlı ödeme…) açıkça yazılmalıdır; aksi hâlde sonradan ihtilafa dönebilir.

Karma model

Pratikte en sık görülen model, sabit bir peşin tutar ile başarıya bağlı bir yüzdenin birleşimidir: müvekkil dava açılışında bir başlangıç ücreti (peşinat) öder, dava sonucunda avukat ayrıca sonuç üzerinden yüzdesel bir pay alır. Bu model hem avukatın peşin masraflarını karşılar hem müvekkile öngörülebilir bir başlangıç maliyeti verir.

Karşı Vekâlet Ücreti: Kazanan Tarafın Avukatına Ne Kadar Gelir?

Hukuki maliyet öngörüsünde en çok gözden kaçırılan kalem karşı vekâlet ücretidir. Mahkeme, davayı kaybeden tarafı, kazanan tarafın avukatlık ücretini ödemeye mahkûm eder (HMK m. 323, AAÜT m. 2). Bu ücret karşı taraf tarafından ödenir ve avukata aittir (Av. K. m. 164/son); müvekkile geçmez.

Bunun müvekkil için iki pratik sonucu vardır:

• Kazanınca "para geri geliyor" beklentisi yanlıştır. Karşı taraftan tahsil edilen vekâlet ücreti avukata aittir; müvekkilin ödediği ücretin "iadesi" niteliğinde değildir. Sözleşmede aksi kararlaştırılabilir — bazı avukatlar karşı vekâletin bir kısmını müvekkile bırakır ya da müvekkilden aldığı peşin ücretten düşer. Bunu baştan sormak gerekir.
• Kaybederseniz karşı avukatın ücretini ödersiniz. Bu, dosyanın en büyük gizli riskidir. Örneğin 1.000.000 TL değerli bir alacak davası kaybedildiğinde, karşı tarafın avukatına 156.000 TL'yi bulan bir nispi vekâlet ücreti hükmedilebilir. Bu tutar sizin avukatınıza değil, karşı tarafın avukatına gider; ayrıca yargılama giderleri de sizden alınır.

Bu sebeple dava açma kararı, yalnızca kazanma ihtimali değil kaybetme maliyeti hesabıyla verilmelidir. Aynı hesap dava açmayı reddetmek için de olabilir: karşı tarafın açacağı bir davada da aynı risk vardır ve savunmayı doğru avukatla kurmak sıklıkla en pahalı sürprizi engeller.

Uygulamada Sık Karşılaşılan İşlerin Yaklaşık Bantları

Aşağıdaki bantlar, AAÜT tabanını, dosyanın tipik karmaşıklığını ve piyasa uygulamasını dikkate alarak kaba bir öngörü aralığı olarak verilmiştir. Somut fiyat değildir; her dosyada avukatla önceden konuşulmalıdır. Aralığın alt ucu AAÜT tabanına yakındır ve dosyanın standart, tek celseli, ek belge gerektirmeyen versiyonunu yansıtır; üst ucu ise keşif, birden çok bilirkişi, üst dereceli kanun yolları ve uzaktan iş takibi gibi ağırlaştırıcı unsurları kapsar.

Yukarıdaki bantlar yol göstericidir; hiçbir dosya için taahhüt niteliği taşımaz. Konu ilerlemesine göre ek yargılama gideri (bilirkişi, keşif, tercüman), istinaf–temyiz aşaması ve icra aşaması ayrıca doğar. Her dosya için müvekkil ile avukat arasında imzalanacak yazılı avukatlık sözleşmesi belirleyicidir.

Avukatlık Ücretini Etkileyen Faktörler

Aynı iş türünde farklı ücret tekliflerinin çıkması olağandır; bant içindeki farkın çoğunu şu faktörler açıklar:

• Dava değeri. Nispi ücret hesabı yapılan davalarda değer büyüdükçe ücret orantılı büyür; sözleşmede %25 tavan çalışır. Değer küçük olduğunda AAÜT maktu tabanı kural olarak devreye girer.
• Dosyanın karmaşıklığı. Birden çok bilirkişi, çok sayıda tanık, birden çok davalı, birleştirilmiş dosyalar veya yabancılık unsuru dosyayı ağırlaştırır ve ücret bandını yukarı çeker.
• Aciliyet. Süreye tabi işler (30 günlük ret süresi, 15 günlük itiraz süresi, tedbir davaları) hafta içi kısa sürede müdahale gerektirir; ücret buna göre farklılaşabilir.
• Uzaktan iş takibi. Yurt dışında yaşayan ya da farklı bir şehirde bulunan müvekkilin dosyasında ek iletişim, ek belge tercümesi, ek konsolosluk yazışması ve uzaktan vekâletname takibi gerekir; ilgili genel çerçeve için yurtdışındaki Türkler için hukuk rehberi ve yurt dışından vekâletname yazılarımıza bakabilirsiniz.
• Kanun yolu ve icra. İlk derece kararının istinafa ve temyize gitmesi ile hükmün icra dairesinde infazı ek ücrete tabidir; AAÜT bu aşamalar için ayrı asgari tutarlar öngörür.
• Uzmanlık ve deneyim. Özel bir alanda uzun süredir çalışan bir avukatın ücreti genel bir dosyaya göre daha yüksek olabilir; bu, dosyanın gerektirdiği bilgi yoğunluğunun karşılığıdır ve müvekkil için çoğu zaman süre ve risk tasarrufuna dönüşür.

Yargı Harçları ve Gider Avansı: Mahkemeye Ödenenler

Dava açarken vezneye yatırılan üç kalem vardır: başvurma harcı, peşin karar ve ilam harcı ve gider avansı. Bunlar avukatın ücretinden ayrıdır ve doğrudan mahkeme veznesine yatırılır.

• Başvurma harcı (sulh hukuk): 335,20 TL (2026).
• Peşin karar ve ilam harcı (nispi): harca esas değerin binde 68,31'inin dörtte biri; kalanı karardan sonra alınır. Maktu asgari 732 TL'nin altına inmez.
• Gider avansı: taraf sayısı × 5 tebligat (birim 265 TL) + 530 TL "diğer iş ve işlemler" kalemi.

Yargılama sırasında ihtiyaç doğdukça keşif harcı (5.188 TL), bilirkişi ücreti (sulh hukuk 2.200 TL / kişi), ek tebligat, tanık ücreti ve gerektiğinde tercüman ücreti ayrıca alınır. Kararın icra dairesi aracılığıyla infazı gerekirse ayrı bir icra başvurma harcı (732 TL) ile memur, kilit, nakliye ve depo giderleri (yaklaşık 1.500 – 3.500 TL) doğar.

Kira ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava öncesinde zorunlu arabuluculuk aşaması vardır; ilk iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır, sonraki saatler taraflarca ödenir. Ayrıntı için kira uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk.

Yazılı Avukatlık Sözleşmesi: Ne İçermeli?

Avukatlık Kanunu m. 163, ücretin yazılı olarak kararlaştırılmasını kural olarak zorunlu tutmaz; ancak yazılı olmayan bir ücret sözleşmesinde ihtilaf doğduğunda kanıt yükü ağırdır ve çoğunlukla avukatın aleyhine sonuçlanır. Bu nedenle uygulamada — büromuz da dahil — her dosya için yazılı bir avukatlık sözleşmesi düzenlenir. İyi bir sözleşme şunları içerir:

• Konu ve kapsam. Hangi dosya, hangi mahkeme, hangi hukuki taleple açılıyor. Kanun yolu ve icra aşaması dahil mi, ayrı mı?
• Ücret ve ödeme takvimi. Toplam tutar veya oran; peşin, taksit, dava sonu ödeme; başarıya bağlı ücret varsa "başarı"nın tanımı.
• Karşı vekâlet ücreti. Karşı taraftan tahsil edilecek vekâlet ücretinin kime ait olduğu (kural olarak avukata; aksi kararlaştırılabilir).
• Yargılama giderleri. Harç, avans, bilirkişi, keşif gibi kalemlerin müvekkil tarafından ayrıca karşılanacağı; avukatın kendi cebinden yaptığı ödemelerin belge karşılığı rücu edileceği.
• KDV ve gelir vergisi stopajı. Ücrete %20 KDV eklenir. Vergi kesintileri müvekkilin sıfatına göre değişir.
• Fesih ve iade koşulları. Vekâletten azil / istifa hâlinde hangi tutarların hangi orana kadar iade edileceği veya alıkonulacağı.
• İletişim ve raporlama. Dosyada yapılan işlemlerin ne sıklıkla müvekkile bildirileceği.

KDV, Stopaj ve Kim Neye Ne Öder?

Avukatlık ücreti serbest meslek kazancı olduğu için üzerine %20 KDV eklenir; fatura KDV'li kesilir. KDV bir gelir kalemi değildir, avukat tarafından tahsil edilip vergi dairesine ödenir. Sözleşmelerde ücretin "KDV hariç" olarak yazılması yaygın uygulamadır; sözleşmede belirtilmezse ücretin KDV'yi içerdiği yorumu yapılabilir. Bunu baştan netleştirmek gerekir.

Müvekkilin sıfatı gerçek kişi ise stopaj yükümlülüğü kural olarak bulunmaz. Müvekkil kurumlar vergisi mükellefi (şirket, dernek, vakıf vb.) ise, ödediği avukatlık ücreti üzerinden Gelir Vergisi Kanunu m. 94 uyarınca %20 stopaj yapar ve doğrudan vergi dairesine yatırır; avukata ödenen tutar bu kesinti sonrasıdır. Karşı taraftan tahsil edilen vekâlet ücretinde de benzer bir vergi rejimi işler; ayrıntı avukatınızla ve mali müşavirinizle önceden konuşulmalıdır.

Kırmızı Bayraklar: Bir Ücret Teklifinde Neye Dikkat Etmeli?

Ücret pazarlığı doğaldır; ancak bazı unsurlar önden bir dosyanın nasıl yürütüleceğine dair güçlü sinyaller taşır:

• AAÜT'nin belirgin biçimde altında bir teklif. Meslek etiği açısından da yasaya aykırıdır (Av. K. m. 164/4) ve çoğunlukla bir başka gizli maliyeti (sonradan ek ücret, kesilmeyen fatura, vergi dışı ödeme) işaret eder.
• Yazılı sözleşme yapmaktan kaçınma. Yazılı sözleşme müvekkilin de avukatın da lehinedir; kaçınılıyorsa neden kaçınıldığı sorulmalıdır.
• "%100 kazanırız" güvencesi. Bir dava sonucunu baştan garanti etmek meslek etiği açısından yasaktır (TBB Meslek Kuralları m. 8) ve gerçekçi değildir. Somut bir dosyada avukat en fazla "hukuken güçlü / zayıf, olası kazanma ihtimali X'e yakın" biçiminde bir değerlendirme yapabilir.
• Faturasız / makbuzsuz ödeme. Serbest meslek makbuzu / faturası tutulmayan bir ödeme, hem müvekkil hem avukat açısından vergisel risktir; ayrıca dosyada masraf iadesi ve karşı vekâlet ücreti tahsili sırasında sorun yaratır.
• Karşı vekâlet ücretinin peşin verilmesi teklifi. Dava sonuçlanmadan karşı vekâlet ücreti doğmaz; bunu peşin bir kalem olarak talep etmek yerinde değildir.
• Ücretin "toplam" olarak söylenip harç ve gider avansının anlatılmaması. Toplam maliyet üç kalemin toplamıdır; harç ve avans ayrıca sorulmalıdır.

Danışırken Sormanız Gereken 8 Soru

İlk görüşmeden önce hazırlayabileceğiniz kısa bir soru listesi, hem ücret şeffaflığı sağlar hem beklentileri hizalar:

1. Bu dosyada avukatlık ücreti nasıl belirleniyor? Maktu mu, saatlik mi, nispi (başarıya bağlı) mi, karma mı?
2. KDV dahil mi hariç mi? Toplam ne çıkıyor?
3. Yargı harçları ve gider avansı ne kadar tutar? Bunlar avukatlık ücretine dahil değil — ayrı mahkeme veznesine ödeniyor.
4. Dosyada bilirkişi–keşif öngörüyor musunuz? Öngörüyorsanız tahmini ek maliyet nedir?
5. Karşı vekâlet ücreti kime kalır? Kazanırsak karşı taraftan çıkacak ücret sizde mi kalır, bir kısmı bana geri döner mi?
6. Kaybedersek karşı avukata ne kadar ödeme çıkar? Dava değerine göre kabaca söyler misiniz?
7. Kanun yolu (istinaf–temyiz) ve icra aşaması bu sözleşmeye dahil mi? Değilse tahmini ek ücret aralığı nedir?
8. Yazılı avukatlık sözleşmesi imzalayacak mıyız? İçeriğini önden görebilir miyim?

Bu sorular birlikte, avukatın hem ücret hem yöntem konusunda ne kadar şeffaf olduğuna dair güçlü bir izlenim verir. Bir avukatın soruları rahatsız edici bulması değil, teşvik etmesi beklenir.

Sık Sorulan Sorular

Sonuç: Şeffaflık Bir Uygulama, Bir Vaat Değil

Hukuki maliyet şeffaflığı, tek bir fiyat listesi yayımlamak değildir — mesleğin doğası buna izin vermez. Şeffaflık, üç ayrı kalemi (avukatlık ücreti, harç, yargılama gideri) baştan ayrı ayrı konuşmak; yazılı avukatlık sözleşmesinde ücret yapısını, KDV'yi, karşı vekâlet ücretinin akıbetini, kanun yolu ve icra aşamasının kapsam içi/dışı olduğunu net yazmak; ve müvekkile ödediği ücretin karşılığında hangi işlerin yapılacağını raporlamaktır.

Bu sayfa, yukarıdaki çerçeveyi tek bir yerde toplayarak avukat seçimini daha bilgili yapmayı amaçlar. Somut bir dosya için bu çerçeve tek başına yeterli değildir; bir avukatla ön görüşme yaparak, yukarıdaki 8 soruyu sorarak ve kendi dosyanıza özgü rakamları alarak karar vermeniz gerekir. Kendi dosyanız için karşı vekâlet ücreti öngörüsü için Vekâlet Ücreti Hesaplama Aracı, harç ve avans öngörüsü için Dava Harç ve Masraf Hesaplama Aracı, tapu işlemlerinde ödenecek harç için Tapu Harcı Hesaplama Aracı yardımcı olacaktır.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup büromuza özgü bir ücret listesi niteliği taşımaz; bir avukatın belirli bir müvekkil için düzenleyeceği avukatlık sözleşmesinin yerine geçmez. Somut bir dosyanın maliyet öngörüsü için bir avukatla önden yazılı bir çerçeve konuşulması gerekir.