Miras Sebebiyle İstihkak Davası: Mirasçılık Sıfatına Dayanarak Terekeyi Geri Almak

Son güncelleme: 9 Ağustos 2026

Bir yakının ölümünden sonra tereke mallarının bir kısmının, mirasçı olmayan ya da gerçekte hak sahibi bulunmayan bir kişinin elinde kaldığı sıkça yaşanır: kendini mirasçı sanan biri taşınmaza el koymuş, geçersiz bir vasiyetnameye dayanan kişi malı almış ya da üçüncü bir kişi tereke malını haksız zilyetliğinde tutuyor olabilir. Böyle durumlarda mirasçının elindeki en güçlü araç miras sebebiyle istihkak davasıdır. Bu dava, mirasçının mülkiyetini değil mirasçılık sıfatını ileri sürerek, terekeyi veya tereke malını haksız elinde tutandan geri almasını sağlar. Bu yazıda davanın niteliğini, kimlerin açabileceğini, görevli ve yetkili mahkemeyi, zamanaşımı sürelerini, benzer davalardan farkını ve sık yapılan hataları ele alıyoruz.

Miras Sebebiyle İstihkak Davası Nedir?

Miras sebebiyle istihkak davası, TMK m. 637'de düzenlenmiştir. Yasal veya atanmış mirasçı, terekeyi ya da terekeye dâhil bir malı elinde bulunduran kimseye karşı, mirasçılıktaki üstün hakkını ileri sürerek o malın kendisine verilmesini isteyebilir. Davanın çekirdeğinde şu vardır: davacı, malın maliki olduğunu ayrıca kanıtlamak zorunda kalmadan, yalnızca mirasçı olduğunu ve malın mirasbırakana ait terekeye dâhil olduğunu ispatlayarak terekeyi geri alır.

Davacının dayanağı mirasçılık sıfatıdır; bu yönüyle dava, mülkiyet hakkına dayanan adi (genel) istihkak davasından (TMK m. 683) ayrılır. Mirasçı, terekedeki üstün hakkına güvenerek malı elinde tutan kişiye "sen değil, ben hak sahibiyim" der ve malın iadesini talep eder.

Davanın Konusu: Neler İstenebilir?

Dava iki biçimde açılabilir:

• Külli (bütün terekeye yönelik) istihkak: Davalı, kendini mirasçı sanarak veya mirasçı gibi davranarak terekenin tamamını ya da bir kısmını elinde tutuyorsa, davacı miras payı oranında terekenin kendisine verilmesini ister.

• Tekil (belirli tereke malına yönelik) istihkak: Davalı, terekeye dâhil belirli bir taşınmazı, aracı, ziyneti veya alacağı haksız olarak elinde bulunduruyorsa, davacı yalnızca o malın iadesini talep eder.

Dava sonucunda mahkeme, tereke malının davacıya iadesine karar verir. Davalının iyiniyetli mi kötüniyetli mi olduğu, malın semereleri (ürün, kira, gelir), yapılan zorunlu/faydalı giderler ve tazminat bakımından TMK m. 993–995 (zilyetliğin iadesi) hükümlerine göre önem taşır: kötüniyetli zilyet elde ettiği ürünleri ve malın uğradığı zararı da iade/tazmin etmekle yükümlüdür.

Kimler Açabilir, Kime Karşı Açılır?

Davacı, yasal veya atanmış mirasçıdır. Mirasçılardan her biri kendi payı için tek başına dava açabilir; tüm mirasçıların birlikte hareket etmesi zorunlu değildir. Belirli mal vasiyeti (muayyen mal vasiyeti) alacaklısı ise mirasçı sıfatını taşımadığından bu davayı açamaz; onun yolu vasiyetin yerine getirilmesi (ifa) talebidir.

Davalı, terekeyi veya tereke malını gerçek hak sahibi olmaksızın elinde bulunduran kişidir. Bu kişi çoğunlukla kendini mirasçı sanan, geçersiz bir mirasçılık belgesine veya iptal edilmiş bir vasiyetnameye dayanan ya da hiçbir sıfatı olmadığı hâlde tereke malını zilyetliğinde tutan kimsedir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi'dir. Yetkili mahkeme ise, malın nerede veya kimin elinde bulunduğuna bakılmaksızın, mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m. 11/1). Bu yetki kesindir; taraflar sözleşmeyle başka bir mahkemeyi yetkili kılamaz, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi yetkili değildir.

Miras sebebiyle istihkak davası dava şartı olan zorunlu arabuluculuğa tabi değildir; doğrudan dava açılabilir. Zorunlu arabuluculuğun kapsamı, 6325 sayılı Kanun'un 7445 sayılı Kanun'la eklenen m. 18/B'sinde sınırlı sayıda uyuşmazlık grubu olarak sayılmıştır: kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar, taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklar, Kat Mülkiyeti Kanunu'ndan kaynaklanan uyuşmazlıklar ve komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklar. Listede genel bir "miras uyuşmazlıkları" başlığı yoktur.

Miras davaları kapsama ancak paylaştırma niteliği taşıyorlarsa girer — örneğin ortaklığın giderilmesi ve terekenin taksimi. Oysa miras sebebiyle istihkak, mirasçılar arasında bir paylaştırma değil, terekeyi haksız olarak elinde tutan kişiden geri alma (iade) davasıdır; davalı çoğu zaman mirasçı bile değildir. Bu nedenle m. 18/B kapsamında sayılmaz. Aynı sebeple tenkis ve muris muvazaası davaları da zorunlu arabuluculuğa tabi değildir.

Dava, terekeye dâhil malın değeri üzerinden nispi harca tabidir.

Zamanaşımı: Süreleri Kaçırmayın

Zamanaşımı TMK m. 639'da düzenlenmiştir ve davalının iyiniyetli olup olmamasına göre değişir:

• İyiniyetli davalıya karşı: Davacının, kendisinin mirasçı olduğunu ve malı iyiniyetli davalının elinde bulundurduğunu öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl; ve her hâlde mirasbırakanın ölümünün ya da vasiyetnamenin açılmasının üzerinden 10 yıl geçmekle dava zamanaşımına uğrar.

• Kötüniyetli (iyiniyetli olmayan) davalıya karşı: Zamanaşımı süresi 20 yıldır (bu 1/10/20 yıllık sürelerin TMK m. 639 uyarınca uygulanmasına ilişkin bkz. Yargıtay 7. HD'nin 06.02.2023 tarihli, 2021/6202 E. ve 2023/674 K. sayılı kararı).

Bir yıllık sürenin işlemeye başlaması için davacının hem kendisinin mirasçı olduğunu hem de malı davalının elinde bulundurduğunu öğrenmiş olması gerekir; iki unsurdan biri öğrenilmedikçe süre başlamaz (Yargıtay 7. HD'nin 24.12.2025 tarihli, 2025/1896 E. ve 2025/5600 K. sayılı kararı).

Önemli bir ayrıntı: bu davada davalı, tereke malını olağanüstü zamanaşımı (kazandırıcı zamanaşımı) yoluyla kazandığını ileri süremez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 07.12.2011 tarihli, 2011/709 E. ve 2011/735 K. sayılı kararına göre tereke söz konusu olduğunda mirasçılardan birinin zilyetliği diğer mirasçılar adına da sürdürülmüş sayılır ve mirasçılar arasında kazandırıcı zamanaşımı uygulanmaz. Zamanaşımı süreleri geçmiş olsa bile, mirasçı çoğu durumda mülkiyet hakkına dayanan adi istihkak davasına başvurabilir.

Miras Sebebiyle İstihkak ile Adi (Genel) İstihkak Davasının Farkı

İki dava sıkça karıştırılır ama dayanakları farklıdır. Miras sebebiyle istihkakta davacı mirasçılık sıfatını ileri sürer ve malın terekeye ait olduğunu ispatlaması yeterlidir; ancak dava TMK m. 639'daki zamanaşımı sürelerine tabidir. Adi istihkakta (TMK m. 683/2) ise davacının kendi mülkiyet hakkını ispatlaması gerekir; buna karşılık mülkiyete dayanan istihkak talebi, mal mevcut olduğu sürece kural olarak zamanaşımına uğramaz. Nitekim Yargıtay, mirasçının üstün hak iddiası bulunmadığı hâllerde açılan davanın adi istihkak sayılacağını ve TMK m. 639'daki zamanaşımı sürelerinin bu davada uygulanma olanağının bulunmadığını kabul etmektedir (Yargıtay 14. HD'nin 12.09.2018 tarihli, 2016/615 E. ve 2018/5557 K. sayılı kararı). Aynı doğrultuda, mirasçılık sıfatında çekişme bulunmayan hâllerde davanın adi istihkak niteliğinde olduğu ve bu davada zamanaşımının söz konusu olmadığı kabul edilmiştir (Yargıtay 14. HD'nin 30.05.2016 tarihli, 2015/14078 E. ve 2016/6413 K. sayılı kararı).

Uygulamada mirasçı, süre bakımından daha elverişli olduğu için mülkiyete dayanarak adi istihkak (ve gerekiyorsa tapu iptali) yoluna da gidebilir. Hangi yolun seçileceği, delil durumuna ve sürelere göre belirlenmelidir; bu nedenle dava açmadan önce hukuki değerlendirme önemlidir.

Benzer Davalardan Ayrımı

Miras sebebiyle istihkak davası, sonuç olarak "malın iadesi"ni amaçlasa da başka miras davalarıyla karıştırılmamalıdır:

• Mal, mirasbırakan tarafından sağlığında muvazaalı (danışıklı) bir işlemle bir kişiye devredilmişse, çözüm muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescildir, miras sebebiyle istihkak değil.

• Saklı pay ihlal edilmişse, dava tenkis davasıdır.

• Terekenin ölüm anındaki içeriğini belirletip korumak amaçlanıyorsa, bu bir terekenin tespiti davasıdır.

• Mirasçılar arasında mülkiyeti tartışmalı olmayan ortak malın paylaşımı isteniyorsa, yol ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davasıdır.

Miras sebebiyle istihkak, tereke malının mirasçı olmayan/haksız zilyet birinin elinde olduğu ve mirasçılık sıfatına dayanılarak geri istendiği durumun davasıdır.

Sık Sorulan Sorular

Sonuç: Pratik Öneriler

• Doğru davayı seçin: Mal haksız zilyetteyse miras sebebiyle istihkak; mal sağlığında muvazaalı devredilmişse muris muvazaası; saklı pay ihlali varsa tenkis yolunu değerlendirin. Yanlış dava türü zaman ve harç kaybına yol açar.

• Süreleri hesaplayın: Özellikle iyiniyetli davalıya karşı 1 yıllık öğrenme süresi hızla işler. Zamanaşımı riskine karşı, mülkiyete dayalı adi istihkak alternatifini de erkenden planlayın.

• Delilleri hazırlayın: Mirasçılık belgesi, malın mirasbırakana aidiyetini gösteren tapu/ruhsat/hesap kayıtları ve davalının zilyetliğini kanıtlayan belgeler dosyanın belkemiğidir.

• Arabuluculuk beklemeyin, süreye bakın: Bu davada zorunlu arabuluculuk şartı yoktur; doğrudan dava açabilirsiniz. Bu nedenle bir aylık öğrenme süresi işlerken arabulucu sürecini beklemek gereksiz zaman kaybı doğurur.

• Tereke kaçırma şüphesi varsa önce koruma alın: Malların kaybolma/kaçırılma riski varsa, esas davadan önce terekenin tespiti ve koruma önlemleriyle terekeyi güvence altına alın.

• Örnek dilekçeyi kullanın: Süreci başlatmak için hazırladığımız miras sebebiyle istihkak dava dilekçesi örneğinden yararlanabilirsiniz.