Eşlerin Malvarlığı
Değerler, tasfiye anındaki (karar tarihine en yakın) rayiç değerlerle girilmelidir. Kişisel mallar paylaşıma girmez.
1. Eş
2. Eş
Özel Durumlar
Kural %50'dir; eşler sözleşmeyle değiştirebilir (m. 237).
Zina veya hayata kast hâlinde (m. 236/2).
Sonuç
—
Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır?
Edinilmiş mallara katılma rejiminde tasfiye, her eş için ayrı ayrı yapılır ve sonunda karşılıklı alacaklar takas edilir:
Katılma alacağı = Diğer eşin artık değeri × 1/2
Net alacak = İki katılma alacağının takas edilmesiyle kalan tutar
Artık değer eksi çıkarsa sıfır kabul edilir; değer eksilmesi göz önüne alınmaz (TMK m. 231/2). Yani borcu malvarlığından fazla olan eşin borcuna diğer eş katılmaz.
Edinilmiş Mal – Kişisel Mal Ayrımı
| Edinilmiş mal (m. 219) | Kişisel mal (m. 220) |
|---|---|
| Çalışma karşılığı edinimler (maaş, ticari kazanç) | Rejim başlarken sahip olunan mallar |
| SGK ve sosyal yardım ödemeleri | Miras veya bağış yoluyla edinilenler |
| Kişisel malların gelirleri (kira, faiz) | Kişisel kullanıma yarayan eşya |
| Edinilmiş malların yerine geçen değerler | Manevi tazminat alacakları |
Kritik bir ispat kuralı: TMK m. 222 uyarınca bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden eş bunu ispatlamakla yükümlüdür; ispatlanamayan bütün mallar edinilmiş mal sayılır. Bu karine, tasfiyede belirleyici olur.
Krediyle Alınan Konutta Oranlama
Uygulamanın en tartışmalı başlığıdır. Yargıtay'ın yerleşik yöntemi, taşınmazın bedelinin hangi kaynaktan karşılandığına göre oran kurmak ve bu oranları taşınmazın güncel rayiç değeriyle çarpmaktır. Böylece enflasyon ve değer artışı otomatik olarak yansır:
Edinilmiş mal payı oranı = Edinilmiş maldan ödenen ÷ Toplam ödeme
Her oran × Tasfiye anındaki rayiç değer = O kalemin güncel karşılığı
Boşanma davasından sonra ödenen taksitler hesaba katılmaz; mal rejimi dava tarihinde sona erdiğinden bu ödemeler tasfiyeye dâhil değildir. Kişisel mal ile edinilmiş mal arasındaki geçişler için ayrıca TMK m. 230 uyarınca denkleştirme yapılır.
Değer Artış Payı ve Katkı Payı Farkı
Değer artış payı (TMK m. 227), 2002 sonrası dönemde, bir eşin diğerine ait malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına uygun karşılık almaksızın katkıda bulunmasıdır. Katkı oranı, malın tasfiye anındaki değeriyle çarpılır. Malın değeri azalmışsa katkı, başlangıçtaki değeriyle hesaplanır (m. 227/2).
Katkı payı alacağı, 1 Ocak 2002 öncesi mal ayrılığı dönemine ilişkindir ve Borçlar Kanunu'nun genel hükümlerine dayanır. Buradaki fark ispat yükündedir: katkının para veya para ile ölçülebilen bir değer olduğunun kanıtlanması gerekir; olağan ev işleri ve çocuk bakımı bu dönem yönünden tek başına katkı sayılmaz. Katılma alacağında ise katkı ispatı aranmaz — hak, rejimin kendisinden doğar.
Dava, Süre ve Yetki
Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer (m. 225/2); mal mevcudu bu tarihe göre, değerleme ise tasfiye anındaki sürüm değerine göre yapılır (m. 235). Katılma alacağı ve değer artış payı davaları on yıllık zamanaşımına tabidir ve süre boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren işler. Yetkili mahkeme, boşanmaya karar veren mahkemedir (m. 214). Mal kaçırılmışsa üçüncü kişiye karşı açılacak dava (m. 241) için öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde rejimin sona ermesinden itibaren 5 yıl süreleri işler.
İlgili Sayfalar
Bu araç genel bilgilendirme amaçlıdır ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun edinilmiş mallara katılma rejimine ilişkin hükümlerine dayanır. Malların nitelendirilmesi (edinilmiş / kişisel), değerleme, denkleştirme ve ispat sorunları sonucu belirleyici biçimde değiştirir ve yargılamada bilirkişi incelemesi gerektirir. Sağ kalan eşin miras payı, mal rejimi tasfiyesinden ayrıdır ve önce tasfiye yapılır. Somut olayınız için mutlaka bir avukata danışın.